SỐ LƯỢT TRUY CẬP

0
3
9
3
9
7
6
Nghiệp vụ Chủ Nhật, 21/06/2020, 20:40

Nghề báo và Nhà báo thời 4.0

Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội đã và đang khiến báo chí phải chịu sức ép rất lớn và buộc phải tham gia vào cuộc cạnh tranh khốc liệt về thông tin. Trước bối cảnh đó, đòi hỏi sự thay đổi về cách thức làm báo không chỉ của cơ quan ngôn luận mà của mỗi nhà báo, phóng viên, biên tập viên và những bộ phận có liên quan trong tất cả các khâu: sản xuất, phát hành, phát sóng, đăng tải... Từ đó, đưa đến cho công chúng những tác phẩm của mình trên các phương tiện thông tin đại chúng nói chung, môi trường mạng nói riêng thật nhanh chóng, hấp dẫn và chính xác nhất.

 

Phóng viên các cơ quan báo chí trong và ngoài tỉnh tác nghiệp tại chương trình khai mạc Tuần Văn hóa - Du lịch Bạc Liêu 2019.

KHÓ TỒN TẠI NẾU KHÔNG THAY ĐỔI

Nói có vẻ hơi quá, nhưng thật sự hiện nay nếu không có sự hỗ trợ của công nghệ thì một cơ quan báo chí chính thống cũng có thể thua kém một người dùng mạng xã hội về khả năng lan tỏa thông điệp, dù cùng sở hữu một lượng thông tin như nhau. Như chúng ta đã thấy, sự phát triển với tốc độ chóng mặt của mạng xã hội vốn có tính năng không khác gì một ấn phẩm báo chí đích thực, có khả năng tiếp cận bạn đọc rất nhanh nhờ sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại. Thực tế, việc báo chí đối diện với sự cạnh tranh từ mạng xã hội đã không còn là điều xa lạ, đặc biệt là về hiệu ứng lan truyền thông tin. Công chúng sở hữu những phương tiện nghe nhìn hiện đại, nhiều tính năng, đòi hỏi báo chí phải tìm cách thích ứng với thời cuộc để không bị bỏ lại phía sau. Nếu không tìm ra giải pháp đối mặt với thách thức, báo chí (kể cả báo điện tử) sẽ chỉ là sự lựa chọn thứ yếu so với những mạng xã hội có số lượng người sử dụng khổng lồ và có sức lan tỏa mạnh mẽ nhờ hoạt động liên tục, cập nhật thông tin 24/24 giờ. 

Cách đây không lâu, trong cuộc tọa đàm với chủ đề “Làm báo trong xu thế Cách mạng công nghiệp 4.0”, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam - Hồ Quang Lợi đánh giá rằng:  “Thích ứng với cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 là đòi hỏi mang tính sống còn với các cơ quan báo chí và điều đó sẽ làm thay đổi kỹ năng tác nghiệp của phóng viên. Giờ đây, một nhà báo không chỉ cần thành thạo kỹ năng viết tin, bài, chụp ảnh mà còn phải biết quay video clip về cùng một sự kiện, bảo đảm rằng sản phẩm của mình có thể được sử dụng cho cả báo in, báo điện tử, báo hình và phát thanh. Phương tiện tác nghiệp giờ không còn là cuốn sổ với cây bút hay máy tính xách tay. Thay vào đó, nhiều khi nhà báo cần phải biết sử dụng chiếc điện thoại thông minh như một “tòa soạn thu nhỏ”, nhanh chóng chuyển tác phẩm về tòa soạn và sau đó, đến bạn đọc dưới nhiều hình thức khác nhau”.

 NGƯỜI LÀM BÁO PHẢI ĐA NĂNG

Trong vài năm trở lại đây, các cơ quan báo chí đã hướng phóng viên đến cách làm việc “2 trong 1, 3 trong 1, thậm chí là 4 trong 1”. Thay vì chỉ chụp ảnh, quay phim, viết tin bài, phóng viên kiêm luôn việc đọc, dựng thành phẩm hoặc ít nhất là dựng thô. Đó cũng là xu hướng chung trong cách tác nghiệp của phóng viên thuộc nhiều cơ quan báo chí hiện nay. Chính từ sự đa năng của phóng viên như thế mới có thể cùng cơ quan cung cấp thông tin nhanh nhất, chính xác nhất và có sức thu hút nhất với độc giả, khán - thính giả. Nhắc tới sự đa năng của phóng viên, thời gian gần đây, nhiều người ở Bạc Liêu đã dễ dàng nhận thấy khi trên địa bàn tỉnh diễn ra những sự kiện lớn, những vấn đề công chúng quan tâm như: Tuần Văn hóa - Du lịch Bạc Liêu 2019; người phụ nữ lưu lạc ở Trung Quốc hơn 20 năm trở về quê hương; lốc xoáy gây thiệt hại cho người dân; các vụ hỏa hoạn... đều được các cơ quan báo chí thông tin một cách nhanh nhất. Bởi, khi đi tác nghiệp các hoạt động, vụ việc trên, phóng viên đều với tư thế nhanh nhất và cập nhật thông tin liên tục để chuyển về cơ quan đăng phát nhằm đáp ứng được sự mong đợi của độc giả, khán - thính giả. Để có những tin bài được đăng phát nhanh nhất, cánh phóng viên phải chuẩn bị các thiết bị, máy móc để tác nghiệp và viết tin bài, xuất gửi hình ảnh tại nơi tác nghiệp về cơ quan để các bộ phận hậu kỳ xử lý và sau đó là đăng phát. Đơn cử, tại Tuần Văn hóa - Du lịch Bạc Liêu 2019, có những sự kiện bắt đầu diễn ra lúc 8 giờ 30 phút, nhưng đến 11 giờ thì thông tin đã được phát sóng. Và ngay tức thì, thông tin này tiếp tục được chia sẻ lên trang fanpage của cơ quan báo chí để mọi người tiện theo dõi.

 BIẾN THÁCH THỨC THÀNH CƠ HỘI PHÁT TRIỂN

Gần đây, người trong giới báo chí thường nhắc đến nhận định “Nội dung là vua, công nghệ là nữ hoàng”. Rõ ràng, chính những người làm báo đã nhận ra thách thức trong thời kỳ công nghệ phát triển mạnh mẽ như hiện nay. Thách thức song hành với yêu cầu đổi mới, nhưng cũng tạo cơ hội cho các nhà báo. Chúng ta không thể phủ nhận việc coi mạng xã hội như một mảnh đất tốt để đưa các sản phẩm báo chí chính thống đến với người đọc, người xem, người nghe. Những mặt trái của mạng xã hội như nạn đưa tin giả, tin chưa được kiểm chứng… tạo hiệu ứng tuyên truyền rất xấu gây hoang mang trong dư luận thì cũng là cơ hội để các cơ quan báo chí khẳng định được vị trí, giá trị của mình thông qua việc đưa ra những bài viết phản biện với cách kiến giải trung thực, chính xác, sâu sắc, kịp thời. Đó là cơ hội tốt để các tác phẩm báo chí chính thống có thêm độc giả và có điều kiện phát triển, được người đọc, người xem, người nghe tin cậy tìm đến. Nhưng để làm được điều này, nhà báo không chỉ trui rèn kỹ năng khai thác, sử dụng thành tựu khoa học - công nghệ, mà còn cần tu dưỡng đạo đức nghề nghiệp, nâng cao vốn sống và sự hiểu biết.

 CẦN CÁI TÂM TRONG SÁNG

Báo chí không được chạy theo mạng xã hội mà phải vượt lên ở độ chính xác, độ tin cậy của thông tin, đồng thời, trả lời vấn đề mạng xã hội đưa ra. Đây được xem là yêu cầu bức thiết nhất đối với người làm báo nói riêng, cơ quan báo chí nói chung hiện nay. Dù công nghệ là yếu tố rất quan trọng, nhưng cái tâm của người làm báo chính là căn bản để báo chí Việt Nam phát triển bền vững. Chính những đòi hỏi nhanh nhạy và lượng thông tin phải nhiều nên khó tránh khỏi tình trạng nhiều phóng viên, nhất là phóng viên trẻ không còn đủ thời gian để đầu tư cho những bài viết, những chuyên đề, những đề tài dài hơi, có tính chuyên sâu với sự chăm chút, chắt chiu câu chữ. Và càng đáng tiếc hơn nếu như, nhà báo, phóng viên chỉ chú trọng đến việc tạo dựng tên tuổi của mình như thế nào trong dòng chảy của báo chí 4.0, mà quên đi việc giữ gìn đạo đức nghề nghiệp trên không gian mạng ấy. Chính vì thế, cái tâm và đạo đức của người làm báo, thái độ trân trọng sự thật, trách nhiệm với tin tức và sự dấn thân vẫn là yếu tố cần thiết, là những giá trị cơ bản, xuyên suốt của nghề báo.

Có người đặt vấn đề, mạng xã hội đang dần thay thế báo chí về cung cấp thông tin. Họ đặt vấn đề như thế cũng có cái lý riêng, song nói như vậy là thiếu tầm nhìn, không chuẩn xác. Bởi thực tế cho thấy, lượng thông tin từ mạng xã hội rất đa dạng, phong phú, nhưng cũng rất hỗn tạp và không sánh được với cơ quan báo chí về độ chính xác và về định hướng. Vậy nên, vai trò của báo chí cần được khẳng định và phát huy. Và chỉ có độ tin cậy, tính thuyết phục, tính định hướng và giáo dục mới chính là con đường sống của báo chí trong thời đại Cách mạng công nghiệp 4.0 với sự thách thức của mạng xã hội. Và, để một cơ quan báo chí tồn tại, phát triển bền vững trong thời đại 4.0, cùng với sự nỗ lực của nhà báo, phóng viên, các cộng sự thì đòi hỏi người đứng đầu của cơ quan báo chí phải có tâm và tầm trong xu hướng phát triển của xã hội. Bởi, cơ quan báo chí - với tư cách là nhà sản xuất sản phẩm báo chí truyền thông - phải thay đổi chiến lược sản phẩm tương thích với nhu cầu và phương thức tiếp cận, thị hiếu tiêu dùng sản phẩm báo chí truyền thông của công chúng. Yêu cầu đổi mới là căn bản và toàn diện, từ cơ sở kỹ thuật công nghệ, mô hình tổ chức cơ quan, tòa soạn đến quy trình tổ chức sản xuất, kiến thức và kỹ năng chuyên môn của người làm báo và quản lý báo chí.

VĂN SĨ

Nguồn: Đặc san "Nhà báo & Nghề báo"


Số lượt người xem: 70 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày