SỐ LƯỢT TRUY CẬP

0
2
9
0
3
6
7
Nghiệp vụ Thứ Ba, 03/10/2017, 15:00

“Hậu sự thật” và trách nhiệm xã hội của nhà báo

Hậu sự thật (post-truth) là một từ mới xuất hiện gần đây trong từ điển các thuật ngữ về báo chí. Từ hậu sự thật được Oxford Dictionary chọn làm từ quốc tế của năm 2016. Định nghĩa được bộ từ điển danh chấn thế giới đưa ra: “Những trường hợp trong đó những sự thật khách quan ít ảnh hưởng trong việc uốn nắn dư luận của quần chúng hơn là việc khêu gợi cảm tính và niềm tin cá nhân”.

Các nhà báo đang tác nghiệp.                                                    Ảnh: M.Đ

       Nói ở góc độ dễ hiều hơn, những tin tức “hậu sự thật” thay bằng việc đi vào bản chất vấn đề và nói đúng như những gì mà nó diễn ra thì lại đánh vào tâm lý người đọc, người xem, người sử dụng (mạng xã hội) bằng những thông tin giả, thông tin chọn lọc một cách không hoàn toàn ngẫu nhiên và khách quan.

       Trở lại điểm nóng Đồng Tâm trên các phương tiện truyền thông đại chúng cách đây không lâu. Từ khi vụ người dân xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, TP. Hà Nội bắt giữ người trái phép vì phản đối quyết định liên quan đến đất đai, báo chí đã không lúc nào ngưng “sôi sùng sục” với những tin tức nóng hổi đến từ các phía: cơ quan chức năng có, từ người dân trong cuộc cũng có. Chuyện vừa mới kịp lắng thì Công an TP. Hà Nội quyết định khởi tố vụ án hình sự, báo chí lại tiếp tục ồn ào với nhiều luồng thông tin khác nhau. Trong đó đáng chú ý là nhiều thông tin trên một số tờ báo lớn, có uy tín lại được khai thác theo một chủ ý rõ ràng “Công an khởi tố vụ án trong khi Chủ tịch UBND thành phố trước đó đã hứa cam kết không truy cứu trách nhiệm hình sự người dân Đồng Tâm. Đó là sự thất hứa”. Chưa biết nội tình vụ việc như thế nào, cũng không cần tìm hiểu để phân tích cho người dân hiểu theo đúng trách nhiệm của một nhà báo, không ít nhà báo đã chia sẻ, bình luận trên mạng xã hội với sự “buộc tội” mạnh mẽ ấy. Họ đã thực hiện phong trào “hậu sự thật”, định hướng dư luận bằng tình cảm cá nhân của chính mình!

       Lùi xa hơn nữa là vụ nước mắm. Cái cách mà báo chí đưa thông tin về nước mắm bẩn, về những chứng cứ (sau này mới biết là chưa được chứng thực) cho thấy nước mắm truyền thống rất bẩn và chỉ nước mắm công nghiệp mới sạch đã tác động thật lớn đến dư luận. Dù sau đó, trắng đen rõ ràng, nhiều cơ quan báo chí bị xử phạt nhưng hậu quả để lại cho ngành sản xuất nước mắm truyền thống thật nặng nề. Và quan trọng hơn, niềm tin người tiêu dùng Việt với sản phẩm Việt đã bị cướp một cách trắng trợn.

        Báo chí là một hoạt động đặc biệt mang đặc tính chính trị - xã hội. Mỗi tác phẩm báo chí được phát hành rộng rãi bao giờ cũng tác động mạnh mẽ đến dư luận xã hội, nhận thức, thái độ quan niệm và hành vi của đông đảo quần chúng và cộng đồng. Vì lẽ đó, người làm báo phải hoàn thành tốt trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân của mình. Trong đó, trách nhiệm xã hội trong cung cấp thông tin là quan trọng nhất. Thông tin tác động trực tiếp đến đời sống xã hội, nó ảnh hưởng trực tiếp tới tâm tư, nguyện vọng, tình cảm của con người, vì lẽ đó, nó làm thay đổi nhận thức, quan niệm, thái độ và hành vi của con người. Nó tạo ra dư luận và áp lực xã hội đối với một hiện tượng, sự kiện cụ thể. Vì vậy, thông tin báo chí phải trung thực, khách quan và có tính định hướng, xây dựng cao. Nếu thông tin bị bóp méo, cắt xén, xuyên tạc sẽ đưa đến những hậu quả xã hội khôn lường, sẽ làm tổn hại đến uy tín cá nhân, cơ quan, đoàn thể, làm phá sản các doanh nghiệp… từ đó gây ra những hậu quả xã hội nghiêm trọng. Bên cạnh đó, có những thông tin dù là đúng nhưng sẽ gây sốc, tạo tâm lý hoang mang, hoảng sợ, mất lòng tin vào con người, vào cuộc sống, vì thế khi đưa tin cũng cần xác định liều lượng và cách tiếp cận cụ thể.

        Thông tin báo chí xét cho cùng là hướng tới giúp cho xã hội, con người ngày càng cao đẹp hơn. Vì vậy, những thông tin dẫn đến những hậu quả trái với mục tiêu này đều là phản tuyên truyền. Nhất là trong khi hiện tượng “hậu sự thật” bùng nổ, nhà báo cần cảnh giác cao độ để không bị dẫn dắt vào những thông tin “thật mà không có gì là thật” như nhiều nhà chính trị nổi tiếng thế giới đã phải thốt lên!

Hiền Lành

(Theo nguồn Đặc san Nhà báo & Nghề báo)


Số lượt người xem: 143 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày