SỐ LƯỢT TRUY CẬP

0
3
9
3
8
9
7
Tin tức - Sự kiện Thứ Năm, 21/11/2019, 08:35

KỈ NIỆM 100 NĂM DẠ CỔ HOÀI LANG: DẠ CỔ HOÀI LANG MỘT “ HÓA THẠCH” TRONG NỀN VĂN HÓA DÂN TỘC

Hình minh họa

Dạ cổ hoài lang cần được xem là di sản quốc gia.

Dạ cổ hoài lang với vẻ đẹp có một không hai của mình là, 100 năm qua luôn là cội nguồn của  nghệ thuật vọng cổ, là chất liệu làm nên màu sắc độc đáo cho đờn ca tài tử Nam bộ, là yếu tố căn bản có tác dụng thúc đẩy sáng tạo nghệ thuật vọng cổ cải lương của nhân dân. Vì vậy giữ gìn và  phát huy bản Dạ Cổ Hoài Lang có ý nghĩa sâu sắc  không chỉ đối với Bạc Liêu – cái nôi vọng cổ Nam bộ mà còn làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc, hòa vào dòng chảy hội nhập văn hóa thế giới. Một tài sản tinh thần vô giá cần được xem là Di sản văn hóa quốc gia.

 Bảo tồn và phát huy bản Dạ Cổ Hoài Lang

Theo giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Khê: “Cải lương là sửa đổi cho trở nên tốt hơn”. “ Cái tên cải lương lần đầu tiên xuất hiện trên bảng hiệu gánh hát Tân Thịnh năm 1920 với câu liễn đối:

                                   Cải cách hát ca theo tiến bộ

                                    Lương truyền tuồng tích sánh văn minh”.

Câu đối trên đã hàm chứa khái niệm và chức năng của cải lương.

Sử sách ghi lại:“ Bản Dạ Cổ Hoài Lang được đưa lên sân khấu lần đầu bởi gánh hát Năm Tú ở Mỹ Tho, rồi sau đó được sử dụng rộng rãi, nhất là trong tuồng cải lương. Và cũng chính vì thế bản Dạ Cổ Hoài Lang được chuyển thành nhiều nhịp. Năm 1924 tăng lên nhịp 4; Từ khoảng năm 1934 đến 1944 tăng lên nhịp 8; Từ khoảng năm 1944 đến năm 1954 vọng cổ tăng lên nhịp 16; Từ năm 1954 đến 1964 tăng lên nhịp 32;  rồi nhịp 64 từ năm 1965 đến nay… Nhạc sĩ Cao Văn Lầu -  cha để bản Dạ Cổ Hoài Lang khởi điểm từ nhịp 2. Bản vọng cổ từ nhịp 4 trở đi, trên chặn đường phát  triển thuộc công trình chung của tài tử bốn phương…”

Thật vậy, từ Dạ Cổ Hoài Lang rồi đến vọng cổ cải lương… đã xuất hiện nhiều tên tuổi lớn như soạn giả Yên Lang, Viễn Châu, Trọng nguyễn…Nhiều ca sĩ thành danh từ vọng cổ cải lương như: Út Trà Ôn, Lệ thủy, Thanh Tuấn… Các danh cầm siêu hạng Văn Vỷ, Văn Giỏi; Năm Cơ …Tất cả họ đã góp những hạt phù sa tinh túy bồi đắp nên sự phì nhiêu cho nghệ thuật vọng cổ cải lương - một công trình văn hóa của tài tử bốn phương lưu danh sử sách, làm cho Dạ Cổ Hoài Lang lấp lánh như một vì tinh tú trên bầu trời âm nhạc Phương Nam, lại giống như một ngọn hải đăng dẫn đường cho đoàn tàu vọng cổ cải lương và đờn ca tài tử Nam bộ phát triển không ngừng.

Cho nên bảo tồn và phát huy bản Dạ Cổ Hoài Lang không chỉ là niềm tự hào dân tộc, làm giàu tài sản tinh thần mà còn góp phần cống hiến lớn cho nghệ thuật cải lương nói riêng cho nền âm nhạc nước nhà nói chung.

Các tác phẩm vọng cổ cải lương cũng có chức năng “Văn dĩ tải đạo” như văn học nghệ thuật, nhiều tác phẩm vọng cổ, tuồng tích cải lương cùng với các loại hình nghệ thuật khác đã trở thành vũ khí đấu tranh của đảng và nhân dân ta trong hai cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, giải phóng dân tộc thống nhất tổ quốc, đang góp phần vào công cuộc xây dựng đời sống mới hiện nay, và sẽ còn mãi trong tương lai.

Đờn ca tài tử - con thuyền vận chuyển văn hóa vọng cổ cải lương:

Nếu Dạ Cổ Hoài Lang là ngọn hải đăng dẫn đường cho sáng tạo nghệ thuật vọng cổ cải lương, thì Đờn ca tài tử là con thuyền, là con đường vận chuyển văn hóa  vọng cổ cải lương đến bạn bè tứ xứ.

 Không có Dạ Cổ Hoài Lang thì đờn ca tài tử vẫn tồn tại, nhưng sẽ không  có vọng cổ. Chính vọng cổ đã làm thay đổi lớn loại hình nghệ thuật cải lương và làm cho đờn ca tài tử Nam bộ thêm phong phú, trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu của mọi tầng lớp nhân dân. Chương trình giai điệu Phương Nam, Chuông Vàng Vọng Cổ, Hội thi giọng ca cải lương Giải Cao Văn Lầu… Festival Đờn ca tài tài tử … ngoài mục đích giải trí còn nhằm quảng bá di sản văn hóa phi vật thể này ra thế giới.

Đờn ca tài tử thúc đẩy sáng tạo nghệ thuật vọng cổ cải lương .

 Ngoài những tên tuổi lớn trong làng nghệ thuật vọng cổ cải lương chuyên nghiệp, đờn ca tài tử còn có tác dụng thúc đẩy sáng tạo cho rộng rãi  nhân dân lao động. Có người ví von “rượu vào lời ra” và rằng rượu đế Công Xi và đờn ca tài tử là một trong những đặc sản văn hóa Bạc Liêu.

Đờn ca tài tử là một loại hình nghệ thuật dân gian do giới bình dân, nhất là vùng nông thôn đờn ca sau giờ lao động,  phổ biến nhất tại các đám tiệc, hay đơn giản tại các cuộc nhậu khi nông nhàn. Đã nói tới nhậu thì rượu là thực đơn chính không thể thiếu, là chất men xúc tác cho đờn ca tài tử thêm thi vị, mùi mẩn hơn. Nhậu là tìm cái vui với bạn bè, để nói cái mình muốn nói. Còn cái khó nói thì mượn đờn ca tài tử để nói dùm. Chính vì vậy rượu đế Công Xi  và đờn ca tài tử luôn là người bạn đồng hành là phong cách nhậu của những người Bạc Liêu sành điệu.

Thực tế có rất nhiều tác phẩm vọng cổ ra đời bên những cuộc nhậu. Với nền gốc là Dạ cổ hoài lang, các “tao nhân mặc khách” đã ngà ngà hơi men cứ theo đó mà sáng tạo, “cương” theo cảm hứng, xuất khẩu thành…. giai điệu vọng cổ cải lương…. Tuy đó chưa phải là tác phẩm nhưng được xem là bản thảo của một chuyến điền dã sáng tác. Vì vậy đã nhiều nông dân tay lấm chân bùn, những cán bộ công chức… cũng trở thành “nghệ nhân” đờn ca tài tử … cũng có tác phẩm vọng cổ để đời.

Dạ Cổ Hoài Lang - một “hóa thạch” trong nền văn hóa dân tộc.

Nhắc đến bản Dạ Cổ Hoài Lang hẳn mỗi người sẽ nghĩ ngay đến cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu, bằng tấm lòng chung thủy sắc son, cộng với tài năng âm nhạc đã thăng hoa thành Dạ Cổ Hoài Lang, vẽ lên chân dung, tâm trạng và thân phận người  phụ nữ thời phong kiến làm xúc động lòng người…

100 năm qua, bản Dạ Cổ Hoài Lang vẫn tồn tại, vẫn là phương tiện khơi nguồn cảm hứng sáng tạo nghệ thuật của nhiều thế hệ. Chính Dạ Cổ Hoài Lang - vọng cổ cải lương Nam bộ đã làm cho đờn ca tài tử Nam bộ phát triển không ngừng, làm phong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân.

Cũng chính Dạ Cổ Hoài Lang mà tác phẩm vọng cổ cải lương tiếp tục ra đời, là phương tiện để nhân dân bày tỏ tình cảm, thái độ trách nhiệm của mình với đời sống xã hội.

Vọng cổ cải lương và đờn ca tài tử đã có tác động trở lại làm cho cho Dạ Cổ Hoài Lang như một viên ngọc càng mài càng sáng trong, trở nên bất tử, trở thành một “hóa thạch” trong nền văn hóa dân tộc Việt Nam.

Tiến Vinh


Số lượt người xem: 219 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày